Rekabet yasağı sözleşmesi e-imza ile geçerli olur mu?
3 dk okuma
Kısa cevap
Evet. Türk Borçlar Kanunu'nun 444. maddesi işçinin rekabet yasağını yazılı olarak üstlenmesini arar ve güvenli elektronik imza yazılı şekli karşılar. SMS ya da e-posta koduyla verilen onay ise yeterli değildir. Yasağın geçerli olması için işçinin müşteri çevresi ya da iş sırları hakkında bilgi edinme imkânı bulunmalı; yasak yer, zaman ve iş türü bakımından sınırlı olmalı ve özel durumlar dışında iki yılı aşmamalıdır.
Satış ekibinize kıdemli bir yönetici katılıyor. Müşteri listenizi, fiyat politikanızı ve teklif stratejinizi öğrenecek. Bu kişinin ayrıldıktan sonra doğrudan rekabet eden bir firmaya geçmesini sınırlamak istiyorsunuz. Rekabet yasağını iş sözleşmesine koymak mümkün, ama kanunun aradığı şekle uymayan bir yasak, kâğıt üzerinde kalır.
Rekabet yasağı neden yazılı olmalı?
Çünkü kanun bunu açıkça şart koşar. Türk Borçlar Kanunu'nun 444. maddesine göre fiil ehliyetine sahip işçi, sözleşmenin sona ermesinden sonra işverenle rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rekabet eden işletme açmaktan, rekabet eden bir işletmede çalışmaktan ya da rekabet eden işletmeyle başka bir menfaat ilişkisine girmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir.
Yazılı şekil burada geçerlilik şartıdır. Sözlü olarak ya da şekle uygun olmayan bir yolla kabul edilen rekabet yasağı işçiyi bağlamaz.
Güvenli elektronik imza yazılı şekli karşılar mı?
Karşılar. Türk Borçlar Kanunu'nun 14. maddesi, güvenli elektronik imzayla gönderilen ve saklanabilen metinleri yazılı şekil sayar; 15. maddesi güvenli elektronik imzayı el yazısıyla atılan imzayla eşit tutar. 5070 sayılı Kanun'un 5. maddesindeki istisnalar rekabet yasağını kapsamaz.
Bu yüzden çalışan iş sözleşmesini ya da ayrı rekabet yasağı taahhüdünü mobil imzası veya e-imza kartıyla imzalarsa şekil şartı yerine gelir. SMS ya da e-posta koduyla verilen onay ise basit elektronik imzadır ve yazılı şekil yerine geçmez. İş sözleşmesinin e-imzayla imzalanmasının diğer yönlerini iş sözleşmesi elektronik imza ile imzalanabilir mi yazısında anlattık.
Yazılı olmak yetmez: geçerlilik şartları nelerdir?
İmza tamam olsa da yasak her durumda geçerli değildir. Kanun iki ayrı şart arar.
Bilgiye erişim ve zarar ihtimali. TBK'nın 444. maddesinin ikinci fıkrasına göre rekabet yasağı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi, üretim sırları ya da işverenin işleri hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve bu bilgilerin kullanılması işverene önemli bir zarar verebilecekse geçerlidir. Bu bilgilere erişimi olmayan bir çalışana konulan yasak geçersizdir.
Uygun sınırlar. TBK'nın 445. maddesine göre yasak, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye sokacak şekilde yer, zaman ve iş türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremez. Süre, özel durumlar dışında iki yılı aşamaz. Hâkim aşırı nitelikteki yasağı, bütün durumları serbestçe değerlendirerek ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de göz önüne alarak sınırlayabilir.
| Unsur | Kanundaki sınır | Pratik öneri |
|---|---|---|
| Şekil | Yazılı | Güvenli elektronik imza ya da ıslak imza |
| Kime | Müşteri çevresi ya da sırlara erişen işçi | Görev tanımında erişimi belirtin |
| Süre | Özel durumlar dışında en çok iki yıl | Görevin niteliğine göre daha kısa |
| Yer | Uygun sınırlama | Faaliyet gösterilen il ya da bölge |
| İş türü | Uygun sınırlama | Yalnız doğrudan rekabet eden faaliyet |
Rekabet yasağı ne zaman sona erer?
TBK'nın 447. maddesine göre işverenin yasağın sürdürülmesinde gerçek bir yararı kalmadığı belirlenirse yasak sona erer. Sözleşme işveren tarafından haklı bir sebep olmadan ya da işverene yüklenebilen bir nedenle işçi tarafından feshedilirse de yasak sona erer.
Bu hüküm, rekabet yasağının yalnızca imzalanmasıyla değil, ilişkinin nasıl bittiğiyle de ilgili olduğunu gösterir. Fesih belgeleri ve gerekçeleri bu yüzden en az sözleşme kadar özenle saklanmalıdır.
Gizlilik ile rekabet yasağı arasındaki fark nedir?
Gizlilik yükümlülüğü işçinin öğrendiği sırları açıklamamasını, rekabet yasağı ise rekabet eden bir faaliyete girmemesini sağlar. İlki çoğu zaman kanundan da doğar ve süre sınırı daha esnektir; ikincisi yazılı şekle ve süre sınırına tabidir. İki yükümlülüğü ayrı maddelerde düzenlemek, birinin geçersizliğinin diğerini etkilemesini önler. Gizlilik taahhüdünü gizlilik sözleşmesi yazısında ele aldık.
Mevcut çalışana sonradan rekabet yasağı konulabilir mi?
Konulabilir, ama çalışanın yazılı kabulü gerekir. İşverenin tek taraflı bildirimiyle bağlayıcı olmaz. Sonradan eklenen yasak, çalışma koşullarını işçi aleyhine değiştiren bir düzenleme olarak da değerlendirilebilir; bu durumda değişikliğin nasıl önerileceği ayrıca önem kazanır. Ayrıntısı çalışma koşullarında değişiklik yazısında.
yepp ile rekabet yasağı
yepp'te rekabet yasağı maddesi içeren iş sözleşmesini ya da ayrı taahhüdü şablon olarak hazırlar, çalışana mobil imza veya e-imza kartıyla imzalanacak şekilde gönderirsiniz. Önce işveren yetkilisinin, sonra çalışanın imzaladığı sıralı bir akış kurabilirsiniz. Çalışanın üye olması gerekmez.
İmza PAdES biçiminde belgeye gömülür ve zaman damgasıyla saklanır. Hangi sürümün imzalandığı delil paketinden gösterilir. İK belgelerinin diğer akışları için insan kaynakları çözümü sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulanlar
Rekabet yasağını iş sözleşmesinin içine yazmak yeterli mi?
Yeterlidir. Ayrı bir belge olması şart değildir; iş sözleşmesindeki bir madde de olabilir. Önemli olan, sözleşmenin yazılı şekilde, yani ıslak imza ya da güvenli elektronik imzayla imzalanmış olmasıdır.
İşveren beni haklı sebep olmadan çıkarırsa yasak devam eder mi?
Hayır. Kanuna göre sözleşme işveren tarafından haklı bir sebep olmaksızın ya da işverene yüklenebilen bir nedenle işçi tarafından feshedilirse rekabet yasağı sona erer.
Rekabet yasağı beş yıl olarak yazıldıysa tümüyle geçersiz mi?
Kanun, aşırı nitelikteki yasağı hâkimin bütün durumları serbestçe değerlendirerek sınırlayabileceğini öngörür. Yani sözleşme tümüyle düşmeyebilir, ama süre ve kapsam daraltılabilir.
Kaynaklar
Son güncelleme . Bu yazı genel bilgi verir, hukuki görüş yerine geçmez.