SMS koduyla verilen onay delil olarak geçerli mi?

Telefonunuza gelen altı haneli kodu girip "Onayla" düğmesine basmak bugün pek çok işlemin standart yolu. Sipariş onayları, teslim tutanakları, politika kabulleri, teklif onayları hep bu şekilde alınıyor. Bir uyuşmazlık çıktığında bu onayın hukuki değeri nedir? Cevap tek kelime değil, çünkü onayın gücü büyük ölçüde nasıl kaydedildiğine bağlı.

SMS onayı hukuken belge mi, senet mi?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 199. maddesi belgeyi geniş tanımlar: uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı metinler, fotoğraflar, ses kayıtları ve elektronik ortamdaki veriler belgedir. SMS koduyla verilen bir onayın kaydı da bu tanıma girer ve mahkemeye delil olarak sunulabilir.

Ancak HMK'nın 205. maddesi senet hükmünü yalnızca güvenli elektronik imzayla oluşturulan verilere tanır. SMS kodu, 5070 sayılı Kanun'daki güvenli elektronik imzanın şartlarını taşımaz: nitelikli bir sertifikaya dayanmaz ve imza sahibinin tasarrufundaki bir imza aracıyla üretilmez. Bu yüzden SMS onayı bir basit elektronik imzadır ve mahkeme onu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir.

SMS onayı hangi durumlarda yetmez?

İki durumda SMS onayına tek başına yaslanmamalısınız.

Yazılı şekil. Kanun bir sözleşme için yazılı şekil arıyorsa, Türk Borçlar Kanunu'na göre bu şekli ıslak imza ya da güvenli elektronik imza karşılar. Bir yıldan uzun iş sözleşmesi, rekabet yasağı gibi belgeler bu gruptadır. Ayrıntısı için iş sözleşmesi ve elektronik imza yazısına bakabilirsiniz.

Senetle ispat. HMK'nın 200. maddesine göre değeri kanunda belirtilen ve her yıl yeniden değerleme oranında güncellenen tutarı aşan hukuki işlemler senetle ispat edilir. Bu tutarı aşan işlemlerde, karşı taraf itiraz ettiğinde SMS onayı tek başına yeterli olmayabilir. Taraflar delil sözleşmesiyle bu kuralı yumuşatabilir, ama yüksek değerli işlemlerde nitelikli imza en temiz yoldur.

SMS onayını güçlü bir delile ne çevirir?

İki SMS onayı aynı hukuki niteliğe sahip olsa da mahkeme önünde çok farklı ağırlık taşıyabilir. Fark, kaydın neyi gösterebildiğindedir.

Kişiyle bağ. Kod hangi numaraya gitti ve o numara kime ait? Numaranın alıcının kendisi tarafından verildiği, sözleşmede ya da müşteri kaydında yer aldığı gösterilebiliyorsa bağ güçlenir. Kimliğin daha kritik olduğu işlemlerde onaydan önce kimlik kartı çipiyle doğrulama eklemek bu bağı çok daha sağlam kılar.

Neyin onaylandığı. Onay hangi belgeye verildi? Belgenin o anki içeriğinin özeti (kriptografik özet, yani hash) kayda girmelidir. Böylece sonradan "bana başka bir metin gösterildi" itirazına karşı belgenin değişmediği gösterilir.

Ne zaman onaylandığı. Sunucu saati tek başına tartışılabilir. Bağımsız bir zaman damgası, onayın o anda var olduğunu üçüncü bir tarafın imzasıyla belgeler.

Nasıl onaylandığı. Bağlantının ne zaman açıldığı, belgenin görüntülendiği, kodun ne zaman gönderilip girildiği, işlemin hangi IP adresinden ve cihazdan yapıldığı sırasıyla kaydedilmelidir. Bu olay günlüğü, onayın bir akışın parçası olarak bilinçli verildiğini gösterir.

Kaydın değişmezliği. Bütün bu kayıtlar tek bir pakette toplanıp zaman damgasıyla mühürlenirse, kaydın sonradan düzenlenmediği de gösterilir. İdeal olan, bu paketin onu üreten sistem olmadan da doğrulanabilmesidir.

Kontrol listesi

Bir SMS onay sürecini değerlendirirken şu soruları sorun:

1. Kod gönderilen numara, alıcıyla daha önce kurulmuş bir ilişkiye dayanıyor mu?
2. Onaylanan belgenin özeti kayda giriyor mu?
3. Onay anı bağımsız bir zaman damgasıyla belgeleniyor mu?
4. Bağlantı açılışı, görüntüleme, kod gönderimi ve onay adım adım kaydediliyor mu?
5. Kayıtlar tek bir pakette, değiştirilemez biçimde ve uzun süre saklanıyor mu?
6. Bu paket, sistemi üreten şirkete ihtiyaç duymadan doğrulanabiliyor mu?

Altı sorunun hepsine "evet" diyebiliyorsanız elinizde basit ama sağlam bir delil var demektir.

Delil sözleşmesiyle tartışmayı daraltın

HMK'nın 193. maddesi, tarafların yazılı olarak hangi delillerin kabul edileceğini kararlaştırmasına izin verir. Müşteri, bayi ya da tedarikçi sözleşmelerinize "kodla doğrulanmış onaylar ve bunlara ait sistem kayıtları taraflar arasında delil olarak kabul edilir" türünden bir hüküm eklemek, ileride çıkabilecek tartışmayı baştan daraltır. Maddenin ikinci fıkrası, bir tarafın ispat hakkını imkânsız kılan ya da fevkalade güçleştiren delil sözleşmelerini geçersiz sayar; hükmü dengeli kurmak gerekir.

yepp'te doğrulanmış onay

yepp'te SMS ya da e-posta koduyla alınan her onay, yukarıdaki unsurların hepsini içeren bir delil paketiyle saklanır: alıcı bilgileri, belgenin özeti, adım adım olay günlüğü, IP ve cihaz bilgisi ve pakete eklenen zaman damgası. Paket, yepp'e ihtiyaç duymadan doğrulanabilir. Kimliğin önemli olduğu işlemlerde onaydan önce kimlik kartı ya da pasaport çipiyle doğrulama ekleyebilir, yazılı şekil gereken belgede aynı akışta nitelikli e-imzaya geçebilirsiniz.

Ayrıntılar için doğrulanmış onay ve delil paketi sayfalarına bakabilirsiniz.