E-imza, mobil imza ve basit elektronik imza arasındaki fark

"Elektronik imza" günlük dilde birbirinden çok farklı yöntemler için kullanılıyor. Bir çalışan "sözleşmeyi e-imzayla onayladım" dediğinde e-imza kartını, mobil imzasını ya da telefonuna gelen bir kodu kastediyor olabilir. Hukuken bu üçü aynı ağırlıkta değil. Belgeye göre doğru yöntemi seçmek için farkları bilmek gerekiyor.

Güvenli elektronik imza nedir?

5070 sayılı Kanun, ıslak imzayla eşit sonuç doğuran imzaya güvenli elektronik imza adını verir. Bunun için imzanın nitelikli bir elektronik sertifikaya dayanması, yalnızca imza sahibinin elindeki bir araçla atılması ve belgede sonradan yapılan değişikliği ortaya çıkarması gerekir. Sertifikayı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun yetkilendirdiği elektronik sertifika hizmet sağlayıcıları düzenler.

Türkiye'de güvenli elektronik imzayı atmanın iki yaygın yolu var.

E-imza kartı

Akıllı kart ya da USB token biçimindeki bir cihazdır. Sertifika ve gizli anahtar cihazın içindeki çipte durur, oradan dışarı çıkmaz. İmza atmak için kartı bilgisayara takar, bir imza aracı açar ve PIN kodunuzu girersiniz. Avukatlar, mali müşavirler ve kamu ile yazışan şirket yetkilileri bu yöntemi sık kullanır.

Mobil imza

Aynı nitelikli sertifika, bu kez cep telefonu hattınıza bağlı SIM kartın içinde durur. Mobil imza hizmeti operatörden alınır. İmza isteği geldiğinde telefonunuzda bir bildirim açılır, PIN kodunuzu girersiniz ve imza atılır. Bilgisayar, kart okuyucu ya da kurulum gerekmez. Uzaktaki bir müşteriye ya da çalışana belge imzalatırken en az sürtünmeli yöntem budur.

Basit elektronik imza nedir?

Kanundaki genel tanıma göre elektronik imza, bir veriye eklenen ve kimlik doğrulama amacıyla kullanılan elektronik veridir. Telefonunuza gelen tek kullanımlık kodu girerek "onaylıyorum" demeniz bu tanımın içine girer, ama güvenli elektronik imzanın şartlarını taşımaz. Bu tür kayıtlara pratikte basit elektronik imza denir.

Basit elektronik imza değersiz değildir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu elektronik ortamdaki verileri açıkça belge sayar ve mahkeme bunları delil olarak değerlendirir. Fark şurada: güvenli elektronik imzalı belge senet hükmündedir, SMS koduyla verilen onay değildir. Onayın gücü, arkasındaki kayıtların ne kadar eksiksiz tutulduğuna bağlıdır. Bunu SMS koduyla onayın delil değeri yazısında ayrıntılı ele aldık; kanunun genel çerçevesi için elektronik imzanın hukuki geçerliliği yazısına bakabilirsiniz.

Kimlik çipiyle NFC doğrulama nereye oturur?

Yeni nesil kimlik kartlarında ve pasaportlarda bir çip vardır. Çipteki veriler, kartı düzenleyen devlet makamı tarafından elektronik olarak imzalanmıştır. Telefonun NFC özelliğiyle çip okunduğunda iki şey kontrol edilir: verinin değiştirilmediği ve kartın kopyalanmış bir kart olmadığı.

Bu kontrol, onayı veren kişinin kimliğini SMS kodundan çok daha güçlü biçimde tespit eder. Telefon numarasının kime ait olduğu tartışılabilir; elinde fiziksel kimlik kartı olan ve çipi doğrulanan kişi için bu tartışma çok daralır. Yine de bu bir kimlik doğrulamasıdır. Kişi belgeye nitelikli sertifikayla imza atmış olmaz.

Karşılaştırma tablosu

Belgeye göre hangi yöntemi seçmeli?

Seçimi belgenin kendisi belirler, alışkanlık değil.

Kanun yazılı şekil arıyorsa (süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmesi, rekabet yasağı, bazı tüketici sözleşmeleri gibi) güvenli elektronik imza kullanın. Burada SMS kodu yeterli olmaz.

Karşı tarafın kimliği kritikse ama yazılı şekil aranmıyorsa kimlik çipiyle doğrulama iyi bir ara yoldur. Örneğin uzaktan yapılan bir hizmet sözleşmesinde ya da yüksek tutarlı bir teklif onayında, onayı kimin verdiği sonradan sorgulanabilir.

Belge bir bilgilendirme ya da kabul beyanıysa SMS veya e-posta koduyla onay hem hızlı hem yeterlidir. Çalışana politika metni okutmak, müşteriye sipariş özeti onaylatmak bunun tipik örnekleridir.

Tek bir şirkette bu üç durum aynı gün yaşanır. Bu yüzden yöntemi gönderim anında belge bazında seçebilmek önemlidir.

yepp'te yöntem seçimi nasıl işliyor?

yepp'te belgeyi gönderirken yöntemi seçersiniz: E-imza, Kimlik/Pasaport ya da SMS/E-posta kodu. Alıcı telefonundaysa bağlantı yepp uygulamasını açar; mobil imza ve kimlik çipi okuma uygulamanın içinde tamamlanır. Mobil imzada alıcı hangi operatörden hizmet alıyorsa o operatöre istek gider, alıcının operatör seçmesi gerekmez. E-imza kartı kullananlar masaüstünden imzalar.

Hangi yöntem seçilirse seçilsin, işlemin kaydı zaman damgalı bir delil paketi olarak saklanır ve imzalı belge üzerindeki doğrulama koduyla herkes tarafından kontrol edilebilir. Nitelikli imza akışının ayrıntıları için nitelikli e-imza sayfasına bakabilirsiniz.