Zaman damgası nedir, sözleşmede neden önemlidir?

Bir uyuşmazlıkta sözleşmenin ne zaman imzalandığı çoğu zaman sözleşmenin içeriği kadar önemlidir. Fesih bildirimi sürede mi yapıldı? Teklif, fiyat değişikliğinden önce mi kabul edildi? Çalışan politikayı olaydan önce mi onayladı? Bu sorulara güvenilir cevap vermenin yolu zaman damgasıdır.

Kanun zaman damgasını nasıl tanımlıyor?

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu'nun 3. maddesi zaman damgasını şöyle tanımlar: bir elektronik verinin üretildiği, değiştirildiği, gönderildiği, alındığı ve/veya kaydedildiği zamanın tespit edilmesi amacıyla, elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından elektronik imzayla doğrulanan kayıt.

Tanımda iki unsur öne çıkar. Birincisi, damgayı tarafların kendisi değil, yetkilendirilmiş bir sağlayıcı üretir. İkincisi, damga sağlayıcının elektronik imzasını taşır; sonradan değiştirilirse bu fark edilir.

Zaman damgası nasıl çalışır?

1. Damgalanacak belgenin ya da kaydın kriptografik özeti çıkarılır. Özet, belgenin parmak izi gibidir; belgede tek karakter değişse özet tamamen değişir.
2. Bu özet zaman damgası sağlayıcısına gönderilir. Belgenin kendisi gönderilmez.
3. Sağlayıcı özeti, kendi güvenilir saatinden aldığı zaman bilgisiyle birleştirir ve imzalar.
4. Ortaya çıkan damga, belgeyle birlikte saklanır.

Yıllar sonra belgenin özeti yeniden hesaplanır ve damgadaki özetle karşılaştırılır. Eşleşiyorsa belge, damgadaki tarihte bu haliyle var demektir.

Sözleşmelerde zaman damgası ne işe yarar?

İmza anını kanıtlar. İmzacının bilgisayarındaki ya da sistemin sunucusundaki saat tek başına tartışmaya açıktır. Zaman damgası bu tartışmayı kapatır.

Sertifika süresinin ötesine taşır. Nitelikli sertifikaların bir geçerlilik süresi vardır. Sertifikanın süresi dolduktan sonra imza doğrulanırken "imza atıldığında sertifika geçerli miydi?" sorusu sorulur. Bu soruya cevap verebilmek için imza anının bağımsız biçimde belgelenmiş olması gerekir. PDF'lerde bu yapı PAdES seviyeleriyle kurulur.

Kayıtların değişmediğini gösterir. Bir onay sürecinin olay günlüğü, IP adresleri, gönderim ve onay zamanları bir pakette toplanıp damgalanırsa, bu kayıtların sonradan düzenlenmediği gösterilir. Bu, özellikle SMS koduyla alınan onayların delil değerini güçlendirir.

Zaman damgası imza mıdır?

Hayır. Zaman damgası bir verinin belirli bir anda var olduğunu kanıtlar, kimin onayladığını kanıtlamaz. İmza "kim", zaman damgası "ne zaman" sorusunun cevabıdır. İkisi birlikte kullanıldığında belgenin kim tarafından, ne zaman ve hangi içerikle imzalandığı gösterilir.

Hangi durumlarda zaman damgası gerekir?

Kanun her belgeye zaman damgası basılmasını şart koşmaz. Ama imza tarihinin bir hakkın doğup doğmadığını belirlediği her durumda damga işe yarar. Sık karşılaşılan örnekler şunlar:

• Süreye bağlı bildirimler. Fesih, ihtar, itiraz ve cayma bildirimlerinde bildirimin süresi içinde yapılıp yapılmadığı tartışılır.
• Fiyatı ya da koşulu değişen teklifler. Teklifin hangi fiyat listesi geçerliyken kabul edildiği önem taşır.
• Politika ve talimat onayları. Bir çalışanın iş güvenliği talimatını olaydan önce mi sonra mı onayladığı, sorumluluğun dağılımını etkiler.
• Uzun süre saklanan sözleşmeler. On yıl sonra açılan bir sözleşmenin imzasının, atıldığı anda geçerli olduğunu göstermek için imza anının bağımsız kaydı gerekir.

Damga olmadan da tarih ispat edilebilir; ama o zaman e-posta kayıtları, sunucu günlükleri ve tanık beyanları gibi tartışmaya açık delillere dayanmak gerekir.

Zaman damgası nereden alınır?

Zaman damgasını, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından yetkilendirilmiş elektronik sertifika hizmet sağlayıcıları verir. Kurumlar genellikle damgayı kontör paketleri halinde satın alır ve kullandıkları yazılıma tanımlar. Her damga isteği bir kontör düşer. Belgeyi imzalatan platform bu işi sizin yerinize yapıyorsa ayrıca sözleşme yapmanız gerekmez.

Mahkemede zaman damgası

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 199. maddesi elektronik verileri belge sayar. Zaman damgalı bir kayıt, tarihin tartışıldığı durumlarda güçlü bir delildir: tarafların hiçbirinin kontrolünde olmayan bir sağlayıcının imzasını taşır ve doğrulaması herhangi bir uyumlu araçla yapılabilir. Damganın doğrulanması da bir e-imzalı belgenin doğrulanmasına benzer; adımları e-imzalı belge nasıl doğrulanır yazısında anlattık.

yepp'te zaman damgası

yepp'te her işlemin bütün kayıtları tek bir delil paketinde toplanır ve pakete zaman damgası basılır. Nitelikli e-imzayla imzalanan PDF'ler bunun yanında imza anı damgasıyla ve uzun süreli doğrulama bilgileriyle oluşturulur. Zaman damgası ücrete dahildir; sizin için ek kontör harcanmaz. Paketin içeriği ve bağımsız doğrulaması için delil paketi sayfasına bakabilirsiniz.